เริ่มใช้ PrEP ไม่ซับซ้อน แต่ควรเริ่มผ่านหน่วยบริการเพื่อยืนยันว่ายังไม่มี HIV เลือกชนิดและแผนที่เหมาะกับสุขภาพ และรู้ว่าจะติดตามอย่างไร ขั้นตอนจริงอาจต่างกันเล็กน้อยในแต่ละคลินิก
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจหรือคำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคลจากผู้ให้บริการ PrEP
ขั้นตอนเริ่มใช้ PrEP แบบเข้าใจง่าย
- ติดต่อหน่วยบริการ: แจ้งว่าสนใจ PrEP และถามเรื่องนัดหมาย สิทธิ และเอกสาร
- เล่าเหตุล่าสุด: บอกวันที่มีโอกาสสัมผัส HIV และการใช้ PEP หรือ PrEP ก่อนหน้า
- ตรวจ HIV: ยืนยันว่ายังไม่มี HIV ก่อนเริ่ม
- ประเมินสุขภาพ: ตรวจเพิ่มเติมตามชนิดยา ประวัติสุขภาพ และยาที่ใช้อยู่
- เลือกแผนร่วมกัน: คุยเรื่องความสะดวก ลักษณะการสัมผัส และทางเลือกที่หน่วยบริการมี
- นัดติดตาม: จดวันตรวจ วิธีติดต่อเมื่อลืมยา และสัญญาณที่ควรกลับมาพบเจ้าหน้าที่
ก่อนเริ่ม PrEP ต้องตรวจอะไร
ทุกคนต้องตรวจ HIV ก่อนเริ่ม เพราะ PrEP เป็นยาป้องกันสำหรับผู้ที่ยังไม่มี HIV ผู้ให้บริการอาจตรวจการทำงานของไต ไวรัสตับอักเสบบี การตั้งครรภ์ หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ตามชนิดยาและประวัติ ไม่ใช่ทุกคนต้องตรวจเหมือนกันทุกอย่าง
หากผล HIV ยังไม่ชัดเจนหรือเพิ่งมีเหตุ เจ้าหน้าที่อาจนัดตรวจซ้ำหรือเลือกการดูแลอีกแบบ ไม่ควรเริ่มยาที่ซื้อมาเองระหว่างรอผล
ถ้าเพิ่งเสี่ยง เริ่ม PrEP ได้เลยไหม
หากเหตุเกิดไม่เกิน 72 ชั่วโมง ให้ติดต่อโรงพยาบาลหรือคลินิกทันทีเพื่อประเมิน PEP ก่อน เพราะ PrEP ไม่ได้ใช้แทนการป้องกันหลังเหตุ ส่วนการวางแผน PrEP สามารถทำต่อเนื่องหลังจากนั้นร่วมกับทีมดูแลได้
อ่านเพิ่มเติมได้ที่ เหตุการณ์แบบไหนมีโอกาสสัมผัส HIV และ สิ่งที่ควรรู้เกี่ยวกับการตรวจ HIV
PrEP มีแผนเดียวสำหรับทุกคนไหม
ไม่มี ปัจจุบันมีหลายชนิดและหลายแผน ความเหมาะสมขึ้นกับลักษณะการสัมผัส สุขภาพ ความสะดวก และบริการที่เข้าถึงได้ ข้อมูลจากสหรัฐฯ หรือบทความเก่าอาจไม่ตรงกับตัวเลือกและสิทธิในประเทศไทย จึงควรอ้างอิงแนวทางไทยปัจจุบันและหน่วยบริการที่รับยา
ระหว่างใช้ PrEP ควรทำอะไร
- ใช้ยาตามแผนที่ได้รับและไปตรวจ HIV ตามนัด
- แจ้งผลข้างเคียง ยาใหม่ หรือการตั้งครรภ์แก่คลินิก
- ตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ตามตำแหน่งสัมผัสและความเสี่ยง
- ถามคลินิกก่อนเปลี่ยนแผน เริ่มใหม่ หรือหยุดยา
ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด เปลี่ยน แบ่ง หรือปรับยาเอง รวมถึงไม่เพิ่มจำนวนเม็ดเมื่อจำไม่ได้ว่าลืมยาอย่างไร ให้ติดต่อคลินิกพร้อมแจ้งชื่อยา เวลาที่ใช้ล่าสุด และวันที่มีเพศสัมพันธ์
PrEP ป้องกันอะไรและไม่ป้องกันอะไร
PrEP ช่วยป้องกัน HIV เมื่อใช้ตามแผนที่เหมาะสม แต่ไม่ป้องกันซิฟิลิส หนองใน หนองในเทียม หรือการตั้งครรภ์ สามารถใช้ร่วมกับถุงยาง สารหล่อลื่น การตรวจตามความเสี่ยง และวัคซีนที่เหมาะสมได้
คำถามที่พบบ่อยเรื่องเริ่มใช้ PrEP
ต้องมี “ความเสี่ยงสูง” ก่อนจึงขอ PrEP ได้ไหม
ไม่ต้องรอให้เกิดเหตุ การต้องการเพิ่มการป้องกันและความสบายใจก็เป็นเหตุผลที่คุยกับคลินิกได้ การประเมินไม่ควรตีตราจากเพศ อาชีพ หรือจำนวนคู่นอน
ผลตรวจ HIV ที่บ้านใช้เริ่ม PrEP ได้เลยไหม
ไม่ควรเริ่มเอง ผลตรวจที่บ้านเป็นการคัดกรองและอาจยังอยู่ในช่วงหน้าต่าง ควรให้ผู้ให้บริการประเมินเหตุล่าสุดและผลตรวจก่อน
ลืมยาแล้วควรกินเพิ่มไหม
ไม่ควรเพิ่มหรือแก้ตารางเอง คำแนะนำขึ้นกับชนิดยา แผนที่ใช้ และเวลาเกิดเหตุ ให้ติดต่อคลินิกเพื่อรับคำแนะนำตรงกับยาของคุณ
อยากหยุด PrEP ต้องตรวจอะไรไหม
ควรคุยกับคลินิกก่อน เพราะช่วงที่ต้องใช้ต่อหลังเหตุล่าสุดต่างกันตามแผน และอาจต้องตรวจ HIV หรือนัดติดตาม
สรุป
การเริ่ม PrEP เริ่มจากตรวจ HIV เล่าเหตุล่าสุด ประเมินสุขภาพ และเลือกแผนร่วมกับผู้ให้บริการ ไม่ควรใช้ชื่อยา สูตร หรือวิธีลืมยาจากบทความต่างประเทศหรือโพสต์เก่าแทนคำแนะนำของคลินิก
แหล่งอ้างอิง
หากเพิ่งมีเหตุเสี่ยง อ่านต่อได้ที่ หลังเสี่ยง HIV ควรทำอย่างไร
