HPV เป็นได้ทั้งชายและหญิง
HPV เป็นเชื้อที่พบได้ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง และองค์การอนามัยโลกระบุว่าคนที่มีเพศสัมพันธ์เกือบทุกคนจะติดเชื้อนี้ในช่วงใดช่วงหนึ่งของชีวิต โดยส่วนใหญ่ไม่มีอาการ สิ่งที่ต่างกันระหว่างสองเพศไม่ใช่โอกาสติด แต่เป็นเรื่องที่ว่าตอนนี้มีการตรวจคัดกรองอะไรรองรับอยู่บ้าง
HPV พบได้ทั้งสองเพศ และพบบ่อยกว่าที่คนคิด
เอกสารข้อเท็จจริงเรื่องเอชพีวีและมะเร็งขององค์การอนามัยโลก ฉบับ 5 มีนาคม 2567 อธิบายว่า HPV เป็นชื่อเรียกกลุ่มไวรัสที่รู้จักแล้วราวสองร้อยชนิด ส่วนใหญ่ไม่ก่อปัญหา แต่บางชนิดที่จัดเป็นชนิดความเสี่ยงสูงทำให้เกิดหูดที่อวัยวะเพศหรือมะเร็งได้ เอกสารเดียวกันระบุว่าเชื้อนี้ส่งผลได้ทั้งที่ผิวหนัง บริเวณอวัยวะเพศ และลำคอ
ตัวเลขที่องค์การอนามัยโลกรายงานไว้ช่วยให้เห็นว่าเรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องของเพศใดเพศเดียว ในปี 2562 ประมาณการว่า HPV เป็นสาเหตุของมะเร็งราว 620,000 รายในผู้หญิง และราว 70,000 รายในผู้ชาย ตัวเลขสองชุดนี้ไม่เท่ากัน แต่ก็ไม่ใช่ศูนย์ในฝั่งผู้ชาย
บริการสุขภาพแห่งชาติอังกฤษ หรือ NHS เขียนไว้ในหน้าเรื่อง HPV ฉบับทบทวน 10 มีนาคม 2569 ว่ามะเร็งที่เชื่อมโยงกับชนิดความเสี่ยงสูงได้แก่ มะเร็งปากมดลูก มะเร็งทวารหนัก มะเร็งองคชาต มะเร็งปากช่องคลอด มะเร็งช่องคลอด และมะเร็งศีรษะและลำคอบางชนิด เรื่องความเสี่ยงมะเร็งทวารหนักในผู้ชายโดยเฉพาะ เราเขียนแยกไว้ที่ HPV ในผู้ชาย เสี่ยงมะเร็งทวารหนักมากกว่าที่คิด
ติดแล้วส่วนใหญ่หายเอง ส่วนที่ไม่หายคือส่วนที่ต้องเฝ้าดู
ประโยคที่คนมักไม่ได้ยินคือ ร่างกายจัดการเชื้อนี้ได้เองในคนส่วนใหญ่ องค์การอนามัยโลกเขียนไว้ว่าในคนร้อยละ 90 ร่างกายควบคุมการติดเชื้อได้เอง และระบุว่าระบบภูมิคุ้มกันมักกำจัดเชื้อออกจากร่างกายภายในหนึ่งถึงสองปีโดยไม่ทิ้งผลระยะยาว ฝั่ง NHS ก็เขียนทำนองเดียวกันว่าเชื้อมักถูกร่างกายกำจัดภายในสองปี และบางครั้งอยู่นานกว่านั้น
ส่วนที่ต้องเฝ้าดูคือการติดเชื้อที่ไม่หายไปเอง องค์การอนามัยโลกระบุว่าการติดเชื้อชนิดความเสี่ยงสูงที่คงอยู่ต่อเนื่องเป็นสาเหตุของมะเร็งปากมดลูก และกำกับไว้ด้วยว่าโดยทั่วไปใช้เวลา 15 ถึง 20 ปีกว่ามะเร็งปากมดลูกจะเกิดขึ้นหลังการติดเชื้อ ช่วงเวลาที่ยาวนี้เป็นเหตุผลที่การตรวจคัดกรองได้ผล เพราะมีเวลาพบความเปลี่ยนแปลงของเซลล์ก่อนที่จะกลายเป็นมะเร็ง
คำกำกับอีกข้อที่ต้องอยู่ด้วยกันคือ ความเปลี่ยนแปลงของเซลล์ในระยะก่อนเป็นมะเร็งมักไม่มีอาการ จึงไม่มีทางรู้จากการสังเกตตัวเอง
ทำไมคนส่วนใหญ่ไม่รู้ตัวว่ามีเชื้อ HPV อยู่
NHS เขียนว่าปกติ HPV ไม่ทำให้เกิดอาการ คนส่วนใหญ่ที่มีเชื้อจึงไม่รู้ตัวและไม่มีปัญหาอะไร บางครั้งเชื้อทำให้เกิดก้อนหรือตุ่มที่ไม่เจ็บรอบช่องคลอด องคชาต หรือทวารหนัก ซึ่งเรียกว่าหูดที่อวัยวะเพศ
เรื่องช่องทางการติด NHS ระบุว่าติดได้ง่าย และไม่จำเป็นต้องมีเพศสัมพันธ์แบบสอดใส่ โดยติดได้จากการสัมผัสผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศ จากเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางทวารหนัก หรือทางปาก และจากการใช้ของเล่นทางเพศร่วมกัน
สองประโยคต่อไปนี้ของ NHS สำคัญกับคนที่กำลังโทษตัวเอง หน้าเดียวกันเขียนไว้ตรง ๆ ว่าไม่จำเป็นต้องมีเพศสัมพันธ์กับคนจำนวนมากจึงจะติด HPV และติดได้ตั้งแต่การมีเพศสัมพันธ์ครั้งแรก ทั้งยังระบุว่าคนอาจมีเชื้ออยู่หลายปีโดยไม่เกิดปัญหา และมีเชื้ออยู่ได้แม้ไม่มีคู่คนใหม่มาหลายปีแล้ว การตรวจพบเชื้อจึงไม่ได้บอกว่าติดมาเมื่อไรหรือติดจากใคร
การตรวจคัดกรองที่มีอยู่จริง ไม่ได้มีให้ทั้งสองเพศเท่ากัน
นี่คือจุดที่ความเท่ากันหายไป องค์การอนามัยโลกเขียนไว้ว่าปัจจุบันมะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งที่เกิดจาก HPV ชนิดเดียวที่มีการตรวจคัดกรองรองรับ และระบุว่าการตรวจคัดกรองเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพตามปกติสำหรับผู้ที่มีปากมดลูก ซึ่งรวมทั้งผู้หญิงและผู้ชายข้ามเพศที่ยังมีปากมดลูกอยู่
ฝั่ง NHS ระบุว่าการตรวจหา HPV เป็นส่วนหนึ่งของการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก โดยเก็บตัวอย่างเซลล์จากปากมดลูกไปตรวจหาเชื้อ และเขียนไว้ชัดว่าไม่มีการตรวจเลือดเพื่อหา HPV หน้าการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกของ NHS ระบุว่าในอังกฤษเชิญผู้หญิงอายุ 25 ถึง 64 ปีมารับการตรวจทุกห้าปี และทุกคนที่มีปากมดลูกควรได้รับการเสนอให้ตรวจ
| ใคร | มีการตรวจคัดกรองรองรับหรือไม่ |
|---|---|
| คนที่มีปากมดลูก | มี คือการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกซึ่งตรวจหา HPV จากเซลล์ปากมดลูก |
| คนที่ไม่มีปากมดลูก | ยังไม่มีการตรวจคัดกรองประจำ เพราะมะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งจาก HPV ชนิดเดียวที่มีการคัดกรองรองรับ |
| ทุกคน | ไม่มีการตรวจเลือดหา HPV ตามที่ NHS ระบุไว้ |
ข้อมูลเรื่องอายุและรอบการตรวจข้างต้นเป็นระบบบริการของอังกฤษ ไม่ใช่ของไทย เงื่อนไขในไทยต้องถามหน่วยบริการใกล้บ้าน ข้อมูลชุดนี้ตรวจสอบเมื่อเดือนตุลาคม 2569
สิ่งที่ทำได้เท่ากันทั้งสองเพศ
องค์การอนามัยโลกระบุว่าการฉีดวัคซีนเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการป้องกันการติดเชื้อ HPV มะเร็งปากมดลูก และมะเร็งอื่นที่เกี่ยวข้องกับ HPV และระบุว่าวัคซีนไม่มีไวรัสที่มีชีวิตหรือสารพันธุกรรมของไวรัสอยู่ จึงไม่ทำให้เกิดมะเร็งหรือโรคจาก HPV เอกสารเดียวกันระบุว่าวัคซีนใช้เพื่อป้องกัน ไม่ใช่เพื่อรักษาการติดเชื้อที่เกิดขึ้นแล้ว
- ฉีดวัคซีน HPV ซึ่งหน้าวัคซีนของ NHS ระบุว่าในอังกฤษเสนอให้เด็กอายุ 12 ถึง 13 ปี และเสนอให้ผู้มีเชื้อเอชไอวีด้วย ส่วนเกณฑ์ในไทยให้ถามเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
- ใช้ถุงยางอนามัย ซึ่งองค์การอนามัยโลกระบุว่าช่วยป้องกัน HPV แต่กำกับไว้ว่าไม่ได้ป้องกันทั้งหมด เพราะไม่ได้คลุมผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศทุกส่วน
- ไม่สูบบุหรี่หรือขอความช่วยเหลือเพื่อเลิก ซึ่งองค์การอนามัยโลกระบุว่าลดโอกาสที่การติดเชื้อ HPV จะคงอยู่ต่อเนื่อง
- ไปตรวจคัดกรองตามที่หน่วยบริการเชิญ สำหรับผู้ที่มีปากมดลูก
เรื่องการรักษา องค์การอนามัยโลกระบุว่าปัจจุบันยังไม่มีการรักษาตัวการติดเชื้อ HPV เอง แต่มีการรักษาสำหรับหูดที่อวัยวะเพศ ความเปลี่ยนแปลงของเซลล์ระยะก่อนเป็นมะเร็ง และมะเร็ง วิธีรักษาแต่ละแบบเป็นการตัดสินใจของแพทย์ที่ดูแล ไม่ใช่สิ่งที่เลือกเองจากข้อมูลในอินเทอร์เน็ต รายละเอียดฝั่งการป้องกัน เราเขียนแยกไว้ที่ HPV (เอชพีวี) ป้องกันได้อย่างไร ? และภาพรวมของโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ มูลนิธิเพื่อรัก (Love Foundation) รวมไว้ในหน้า STI: รู้ทัน ตรวจเป็น และรักษาได้
คำถามที่พบบ่อย
ผู้ชายตรวจหา HPV ได้ไหม
องค์การอนามัยโลกระบุว่ามะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งจาก HPV ชนิดเดียวที่มีการตรวจคัดกรองรองรับ ดังนั้นจึงยังไม่มีการตรวจคัดกรองประจำสำหรับคนที่ไม่มีปากมดลูก ถ้ามีก้อน ตุ่ม หรือความผิดปกติที่สังเกตได้ นั่นเป็นเรื่องที่ไปให้แพทย์ดูได้เลย และเป็นคนละเรื่องกับการตรวจคัดกรอง
มีการตรวจเลือดหา HPV ไหม
NHS เขียนไว้ชัดว่าไม่มีการตรวจเลือดเพื่อหา HPV การตรวจที่มีใช้อยู่คือการเก็บตัวอย่างเซลล์จากปากมดลูกในการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก
ฉีดวัคซีนแล้วยังต้องไปตรวจคัดกรองอีกหรือเปล่า
NHS ระบุว่าวัคซีนป้องกันชนิดของ HPV ที่เป็นสาเหตุของหูดที่อวัยวะเพศและมะเร็งปากมดลูกส่วนใหญ่ รวมถึงมะเร็งอื่นบางชนิด แต่ไม่ได้ป้องกันทุกชนิดของ HPV ส่วนองค์การอนามัยโลกระบุว่าการตรวจคัดกรองเป็นสิ่งสำคัญเพราะระยะก่อนเป็นมะเร็งมักไม่มีอาการ
ตรวจพบ HPV แล้วหมายความว่าเพิ่งติดมาใช่ไหม
ไม่ใช่ NHS ระบุว่าคนอาจมีเชื้ออยู่ได้หลายปีโดยไม่เกิดปัญหา และมีเชื้ออยู่ได้แม้ไม่มีคู่คนใหม่มานานแล้ว ผลตรวจจึงไม่ได้บอกว่าติดมาเมื่อไรหรือติดจากใคร
ควรบอกคู่ไหมถ้ารู้ว่าตัวเองมีเชื้อ
การคุยกับคู่ช่วยให้ทั้งสองคนวางแผนเรื่องการตรวจคัดกรองและวัคซีนได้ และเพราะเชื้อนี้พบได้เกือบทุกคนที่มีเพศสัมพันธ์ตามที่องค์การอนามัยโลกระบุ การคุยจึงไม่ใช่การสารภาพความผิด ถ้าไม่รู้จะเริ่มอย่างไร เจ้าหน้าที่ที่คลินิกช่วยซ้อมประโยคกับคุณได้
สรุป
HPV พบได้ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง และคนที่มีเพศสัมพันธ์เกือบทุกคนจะติดเชื้อนี้ในช่วงใดช่วงหนึ่ง โดยร่างกายส่วนใหญ่จัดการได้เอง สิ่งที่ไม่เท่ากันคือการตรวจคัดกรอง เพราะที่มีใช้อยู่ตอนนี้คือการคัดกรองมะเร็งปากมดลูก และไม่มีการตรวจเลือดหาเชื้อนี้
สิ่งที่ทำได้ตอนนี้มีสามอย่าง ถามหน่วยบริการใกล้บ้านเรื่องวัคซีน HPV ว่าตัวเองเข้าเกณฑ์ไหน ไปตรวจคัดกรองถ้าคุณมีปากมดลูก และถ้าพบก้อนหรือตุ่มที่อวัยวะเพศหรือทวารหนัก ให้แพทย์ดูโดยไม่ต้องรอให้หายเอง
หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ
แหล่งอ้างอิง
