คำถามที่คนถามเรื่องหนองในเทียมมากที่สุดไม่ใช่เชื้อตัวนี้ชื่ออะไร แต่เป็นเรื่องว่าไม่มีอาการแล้วเป็นได้ไหม ตรวจอย่างไร รักษาแล้วหายจริงหรือเปล่า และต้องบอกคู่ไหม บทความนี้ตอบตามลำดับนั้น โดยยึดแนวทางของกรมควบคุมโรคและหน่วยงานสาธารณสุขที่เปิดอ่านได้
ไม่มีอาการเลย เป็นหนองในเทียมได้ไหม
ได้ และนี่คือลักษณะเด่นของโรคนี้ แนวทางการดูแลรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ พ.ศ. 2567 ของกรมควบคุมโรคระบุไว้ว่าคนส่วนใหญ่ที่มีเชื้อหนองในเทียมไม่มีอาการ และเพราะเหตุนี้จึงแนะนำให้ใช้การตรวจคัดกรองตามบริบทของสถานพยาบาล
เอกสารเดียวกันแยกอาการตามเพศและตามตำแหน่งไว้ด้วย ในผู้ชายมักมีอาการปัสสาวะแสบขัด อาจมีมูกใสหรือมูกขุ่น และคันที่ท่อปัสสาวะ ในผู้หญิงอาจมีอาการปัสสาวะแสบขัด แต่ระบุว่าการติดเชื้อที่ปากมดลูกส่วนใหญ่ไม่มีอาการ ส่วนน้อยอาจมีระดูขาว และระบุต่อว่าการติดเชื้อที่ช่องคอและทวารหนักส่วนใหญ่ไม่แสดงอาการ
ฝั่งบริการสุขภาพแห่งชาติอังกฤษ หรือ NHS ฉบับทบทวน 24 ตุลาคม 2567 เขียนในทางเดียวกันว่าคนส่วนใหญ่ที่เป็นหนองในเทียมไม่มีอาการ และถ้ามีอาการ อาการอาจเริ่มตั้งแต่หนึ่งสัปดาห์จนถึงหลายเดือนหลังรับเชื้อ ช่วงที่กว้างขนาดนี้เป็นเหตุผลที่การเดาวันเกิดเหตุจากวันที่เริ่มมีอาการมักไม่ตรง
ตรวจหนองในเทียม เขาเก็บตัวอย่างจากตรงไหน
คำตอบขึ้นกับช่องทางที่ใช้จริง และนี่คือจุดที่คนพลาดบ่อยที่สุดเวลาไปตรวจ แนวทางของกรมควบคุมโรคระบุว่าการตรวจด้วยวิธีระดับโมเลกุลสามารถตรวจได้ในทุกช่องทางของการมีเพศสัมพันธ์ โดยเก็บสิ่งส่งตรวจจากปัสสาวะส่วนต้น ท่อปัสสาวะ ปากมดลูก ช่องคอ หรือช่องทวารหนัก
เอกสารเดียวกันระบุว่าปัจจุบันมีชุดตรวจแบบที่ทำได้ที่จุดบริการ ซึ่งตรวจจากปัสสาวะในผู้ชายและจากระดูขาวสำหรับผู้หญิง และระบุว่ากรณีที่ไม่มีชุดตรวจแบบนั้น ให้พิจารณาจากประวัติ การตรวจร่างกาย ร่วมกับการย้อมสีแกรม
- บอกเจ้าหน้าที่ตามจริงว่าใช้ช่องทางไหน เพราะชุดตัวอย่างที่เก็บขึ้นกับข้อมูลนั้น
- ไม่มีอาการก็ตรวจได้ NHS ระบุว่าตรวจได้แม้ไม่มีอาการ และมีชุดตรวจที่เก็บตัวอย่างเองที่บ้านแล้วส่งห้องปฏิบัติการ
- การป้ายเก็บตัวอย่าง NHS ระบุว่าบางกรณีคุณทำเองได้ และอาจต้องป้ายจากทวารหนัก ลำคอ หรือดวงตา ถ้าบริเวณนั้นมีอาการ
- ผู้ชายควรกลั้นปัสสาวะก่อนมาตรวจอย่างน้อยหนึ่งชั่วโมง ตามที่กรมควบคุมโรคระบุไว้
- เมื่อมาตรวจโรคกลุ่มนี้ กรมควบคุมโรคแนะนำให้เจาะเลือดตรวจหาเชื้อเอชไอวีด้วย
ข้อสุดท้ายไม่ใช่การขายของเพิ่ม เหตุผลคือโรคกลุ่มนี้มักมาด้วยกัน รายละเอียดว่าทำไมควรตรวจพร้อมกัน เราเขียนแยกไว้ที่ ทำไมควรตรวจ HIV และ STD พร้อมกัน? นี่คือเหตุผลที่หมอแนะนำ
รักษาแล้วหายขาดไหม และต้องกลับไปตรวจซ้ำเมื่อไร
หายขาดได้ ศูนย์รวมข้อมูล HIV INFO HUB ของกรมควบคุมโรคระบุไว้ตรงตัวว่าโรคซิฟิลิส หนองใน และหนองในเทียมรักษาหายได้ และเขียนคำเตือนไว้คู่กันว่าอย่าซื้อยากินเอง เพราะยาที่ซื้อเองอาจไม่ตรงกับเชื้อ ทำให้โรคไม่หายขาด และการหยุดยากลางคันอาจทำให้เชื้อดื้อยาและรักษายากขึ้น
บทความนี้จึงไม่บอกชื่อยาและไม่บอกขนาดยา เพราะการเลือกยาเป็นงานของแพทย์ที่ตรวจคุณ สิ่งที่หน้าเดียวกันระบุว่าเป็นหน้าที่ของเราคือ พบแพทย์เพื่อวินิจฉัยและรับยาที่เหมาะสม กินยาให้ครบตามที่แพทย์สั่งแม้อาการจะดีขึ้นแล้ว กลับมาตรวจติดตามผลเพื่อให้แน่ใจว่าโรคหายขาด และแจ้งคู่ให้มาตรวจและรักษา
เรื่องการงดมีเพศสัมพันธ์ แนวทางของกรมควบคุมโรคระบุให้งดจนกระทั่งได้ยารักษาจนครบและอาการหายเป็นปกติ หรืออย่างน้อยเจ็ดวันหลังเริ่มการรักษา และจนกระทั่งคู่ได้รับการรักษาแล้ว ฝั่ง NHS เขียนในแนวเดียวกันว่าให้เลี่ยงเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางทวารหนัก และทางปาก จนกว่าคุณและคู่จะรักษาครบและผลตรวจแสดงว่าไม่มีเชื้อแล้ว
เรื่องการตรวจซ้ำ NHS ระบุว่าบางคนอาจต้องตรวจอีกครั้งหลังการรักษาเพื่อยืนยันว่าไม่มีเชื้อแล้ว และระบุเฉพาะกรณีตั้งครรภ์ว่าจะได้รับการตรวจซ้ำอีกครั้งสี่สัปดาห์หลังการรักษา
ต้องบอกคู่ไหม และบอกอย่างไร
ต้องบอก และเรื่องนี้มีเหตุผลทางการรักษาอยู่เบื้องหลัง ไม่ใช่เรื่องมารยาท แนวทางของกรมควบคุมโรคระบุว่าการรักษาโรคหนองในเทียมให้เลือกการรักษาอย่างหนึ่ง ร่วมกับการติดตามและรักษาคู่เพศสัมพันธ์แม้ไม่มีอาการ เอกสารเดียวกันอธิบายในหัวข้ออื่นว่าผู้ชายที่ติดเชื้อหนองในและหนองในเทียมมักไม่แสดงอาการ ซึ่งเป็นเหตุผลที่รอให้คู่สังเกตอาการเองไม่ได้
แนวทางฉบับเดียวกันยังระบุว่าเจ้าหน้าที่ควรนัดหมายผู้สัมผัสโรค ซึ่งรวมถึงคู่ประจำและคู่ชั่วคราวที่ติดตามได้ ให้มารับการตรวจคัดกรองและดูแลรักษาแม้ไม่มีอาการ และระบุว่ากรณีที่ผู้สัมผัสโรคมาไม่ได้ อาจพิจารณาให้ยารักษาไปพร้อมกัน
ถ้าไม่รู้จะเริ่มประโยคอย่างไร NHS ระบุว่าคลินิกสุขภาพทางเพศช่วยคุณติดต่อคู่ได้ หรือจะให้คลินิกติดต่อแทนคุณก็ได้ นั่นหมายความว่าคุณไม่จำเป็นต้องเล่าด้วยตัวเองถ้ายังไม่พร้อม เรื่องการคุยกับคู่ให้ปลอดภัย มูลนิธิเพื่อรัก (Love Foundation) รวมไว้ในหน้า สุขภาพทางเพศและการสื่อสารอย่างปลอดภัย
ถ้าไม่รักษา จะเกิดอะไรขึ้น
NHS ระบุว่าหากไม่ได้รับการรักษา หนองในเทียมอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ ได้แก่ การติดเชื้อของมดลูก ท่อนำไข่ และรังไข่ ซึ่งเรียกว่าภาวะอุ้งเชิงกรานอักเสบ และอาจทำให้มีบุตรยากหรือเกิดการตั้งครรภ์นอกมดลูก การติดเชื้อที่อัณฑะ และอาการปวดตามข้อที่เรียกว่าข้ออักเสบปฏิกิริยา ซึ่งหน้าเดียวกันระบุว่ามักดีขึ้นเองหลังผ่านไปไม่กี่เดือน
หน้าเดียวกันระบุว่ายิ่งได้รับการรักษาเร็ว ภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้ยิ่งรักษาได้ง่ายขึ้น และระบุเฉพาะกรณีตั้งครรภ์ว่าถ้าไม่ได้รักษา เชื้ออาจส่งต่อไปยังทารกระหว่างคลอด ทำให้เกิดการติดเชื้อที่ตาหรือที่ปอดของทารก ซึ่งรักษาด้วยยาปฏิชีวนะได้
ภาพกว้างกว่านั้น องค์การอนามัยโลกระบุว่าหนองในเทียมเป็นหนึ่งในสี่โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่รักษาหายขาดได้ และระบุว่าทุกวันมีการติดเชื้อโรคกลุ่มที่รักษาหายขาดได้มากกว่าหนึ่งล้านครั้งทั่วโลกในคนอายุ 15 ถึง 49 ปี โดยส่วนใหญ่ไม่มีอาการ ส่วนความต่างระหว่างหนองในเทียมกับหนองในแท้ เราเขียนแยกไว้ที่ หนองในเทียมกับหนองในแท้ แม้ชื่อเหมือนแต่ต่างกัน!
คำถามที่พบบ่อย
ตรวจปัสสาวะอย่างเดียวพอไหม
ขึ้นกับช่องทางที่ใช้จริง แนวทางของกรมควบคุมโรคระบุว่าการตรวจระดับโมเลกุลเก็บตัวอย่างได้จากปัสสาวะส่วนต้น ท่อปัสสาวะ ปากมดลูก ช่องคอ หรือทวารหนัก ถ้ามีเพศสัมพันธ์ทางปากหรือทางทวารหนักแล้วเก็บแต่ปัสสาวะ ก็อาจไม่ครบตำแหน่ง
อาการหายแล้วหยุดยาได้ไหม
กรมควบคุมโรคระบุไว้ว่าให้กินยาให้ครบตามที่แพทย์สั่งแม้อาการจะดีขึ้นแล้ว และระบุว่าการหยุดยากลางคันอาจทำให้เชื้อดื้อยาและรักษายากขึ้น การตัดสินใจเรื่องยาทุกอย่างเป็นของแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ
รักษาหายแล้วเป็นซ้ำได้ไหม
ได้ เพราะการรักษาทำให้เชื้อครั้งนี้หาย ไม่ได้ทำให้มีภูมิคุ้มกันกันครั้งหน้า NHS ระบุวิธีลดโอกาสไว้ คือใช้ถุงยางเมื่อมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอดหรือทางทวารหนัก ใช้ถุงยางหรือแผ่นยางอนามัยเมื่อทำออรัลเซ็กส์ ตรวจปีละครั้งหรือเมื่อมีคู่คนใหม่ และรักษาให้ครบทั้งคุณและคู่
อาการยังไม่หายหลังรักษา ต้องทำอย่างไร
กลับไปหาเจ้าหน้าที่ อย่าหายามาเพิ่มเอง แนวทางของกรมควบคุมโรคมีหัวข้อสำหรับกรณีที่การรักษาหลักไม่ได้ผล ซึ่งเป็นการประเมินและตรวจเพิ่มโดยแพทย์ และเอกสารเดียวกันยังระบุไว้ว่ากรณีที่มีอาการเรื้อรังแต่ตรวจไม่พบการติดเชื้อหรือการอักเสบ ไม่แนะนำให้รักษาด้วยยาปฏิชีวนะ
หนองในเทียมติดจากห้องน้ำหรือสระว่ายน้ำได้ไหม
NHS ระบุว่าเชื้อนี้แพร่ผ่านน้ำหล่อลื่นจากช่องคลอดและน้ำอสุจิ โดยส่งต่อกันได้จากเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางปาก หรือทางทวารหนักที่ไม่ใช้ถุงยาง และผ่านของเล่นทางเพศหรือมือที่เปื้อนสารคัดหลั่งเหล่านั้น จึงไม่ใช่โรคที่ติดจากการใช้ห้องน้ำหรือสระว่ายน้ำร่วมกัน
สรุป
หนองในเทียมส่วนใหญ่ไม่มีอาการ รักษาหายขาดได้ และสิ่งที่ทำให้รักษาไม่จบคือสามอย่าง คือตรวจไม่ครบตำแหน่ง กินยาไม่ครบ และไม่ได้พาคู่ไปรักษา
สิ่งที่ทำได้ตอนนี้มีสองอย่าง อย่างแรกคือถ้าสงสัย ไปตรวจโดยไม่ต้องรออาการ และบอกเจ้าหน้าที่ตามจริงว่าใช้ช่องทางไหน อย่างที่สองคือถ้ากำลังรักษาอยู่ ให้เตรียมประโยคที่จะบอกคู่ หรือขอให้คลินิกช่วยติดต่อแทน
หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ
